1. Pixka bat elkar ezagutu dezagun, esango didazu laburki nor zaren eta zertan zabiltzan gaur egun?

Martina López de Heredia dut izena, 25 urte ditut eta Trebiñuko konderriko herri txiki batekoa naiz. Zilar eta harribitxizko artisau bitxigintzan aritzen naiz. Barazkiak ere saltzen ditut janari plazan, astean bi egunetan, eta hor nago gustatzen zaidalako, nahiz eta bitxigintzan % 100ean aritzen saiatzen naizen. Esango nuke Arabako bitxigile artisauen artean prozesu osoa eskuz egiten duen bakarretakoa naizela, urtu egiten dut, laminoa, eta 0tik aurrera egiten dut material guztia. Holakoak gaur egun oso gutxi geratzen dira. Artisauentzat ere ez dago erraztasun handirik, orduan prozesu zaila da, baina ni gustura nago nire lanarekin eta asko gozatzen dut.

2. Hitz egin iezadazu zure ibilbide profesionalari buruz: nola heldu zenion gaur egun egiten duzun lanari?

Txikitan egun osoa ematen genuen eskuz gauzak egiten, adibidez, gabonetan familia osoari gure eskuekin egindako zerbait oparitzea zen erronka... Egun batean, kobrezko alanbrearekin egiten den bisuteria teknika bat aurkitu nuen, eta zapatatxoak, animaliak, tximeletak, dena kobrez egiten hasi nintzen... Eta asko gustatu zitzaidan, 3 urte eman nituen teknika ikasten, orokorrean eskuekin gauzak oso ondo ematen zaizkit, eta gurasoek eta mutil-lagunak animatu ninduten zilarrarekin aurrera egitera, beste teknika batzuk probatzera; zilarrerako oinarrizko tresnak erosi nituen, aliketak, oinarrizko soplete bat, eta apurka-apurka probatzen hasi nintzen eta asko gustatu zitzaidan, eta saiatzen jarraitu nuen harik eta gauza gehiago egin arte.

Ni prestatzeko ikastaro edo tailerrak begiratzen aritu nintzen, baina hemen ez dago ia ezer, ikastaro guztiak Bartzelonan edo Madrilen ziren, eta ez zidan batere deitzen ikasteko joan beharra. Horregatik, autodidakta izan nintzen zentzu horretan, eta nire kabuz ikasten joan nintzen. Egia da hemen tutoretza batekin lagunduko dizuten pertsonak aurki ditzakezula, baina ez dago horretarako ia prestakuntzarik.

3. Zerk bultzatu zintuen ekitera eta nolakoa izan zen prozesua hasierako ideiatik praktikan jarri arte?

Familiari saltzen hasi nintzen, gertuko jendeari, ahoz aho... 19 urterekin Instagrameko kontua sortu nuen eta pixkanaka edukia zintzilikatzen hasi nintzen. Bi urte inguru eman nituen nire kontura eta familiari saltzen, lagunak, gauza gutxi...

Hirugarren urtean nire lehen merkatuan (Suharte) izena eman nuen eta bezero gehiago izaten hasi nintzen Gasteizen. Gainera, kasualitatez, nire mutila argazkilaria da, orduan berak eramaten dizkit sare sozialak eta egiten dizkit bideoak, berak laguntzen dit sareak eramaten eta horri esker askoz jende gehiagorengana iristen da, sareek nola funtzionatzen duten ulertzen hasten gara, bideo biralak nola egiten diren... Berak esku handia du bideoekin, eta horri esker askoz bezero gehiagorengana iristen naiz, eta eskaera asko iristen zaizkit, batzuetan gehiegi ere bai.

4. Zer laguntza edo baliabide (ekonomikoak, prestakuntzakoak, erakundeak) aurkitu zenituen eskuragarri Araban gazte ekintzaileentzat? Nahikoa izan zirela uste duzu?

Prestakuntzarik, ia batere ez. Edozein ikastaro egiteko Madrilera edo Bartzelonara joan behar nuen eta ez nuen nahi izan. Bazegoen bitxigile bat Gasteizen, udalaren dirulaguntzekin, oinarri txiki bat zuen jendea prestatzen zuena, baina gauza gutxi. Urtebete neramala bitxiak egiten, beste bitxigile bat ezagutu nuen, haren dendan sartu nintzen eta tailerrean lanean ikusi nuen, eta esan nion asko gustatzen zitzaidala bere lana, eta ni ere lanean hasi nintzela. Tailerrera pasatzera gonbidatu zidan, zenbat neraman galdetu zidan, eta urtebete neramala esan nionean ez zuen sinetsi, ezta autodidakta nintzenik ere. Esan zidan, "nik, 6 urte daramatzat Bartzelonan ikasten, Trebiñuko iluminada bat etor dadin hori guztia egiten dakiela esatera!" Eta ordutik lagun egin ginen, eta oso harreman ona dugu, alajaina.

Hasi nintzenean Ajebaskera joan nintzen, gazte ekintzaileentzako laguntzen berri eman zidaten, enpresa-proiektua egin nuen eta dirulaguntza bat eman zidaten, eta horrekin lan egiteko materiala erosi nuen, pixka bat garestiagoa zena. Gehienbat bitxiak salduz irabazten nuena negozioan inbertitzen nuen, baina duela gutxi beste dirulaguntza bat eskatu nuen eta beste bitxi mota batzuk egiten laguntzen dizuten makina batzuk erosteko eman zidaten.

5. Nolakoa da zure bizitzako egun bat herrian lanean? Hirira asko joan behar baduzu, nola joaten zara?

Jaikitzen naiz, ez naiz oso goiztiarra, goizetan pixka batean lan egiten dut, jaten dut  eta lan asko dudan egunetan  arratsaldeko 15:00etatik 23:00etara hor egoten naiz. Nire burua antolatzen dut egun batean ahal dudan lana guztia egin  eta hurrengo egunean libreago nagoenez  eta surf egitera joaten naiz.  Zentzu horretan, nagusirik ez izatea ondo dago ordutegiak antolatzeko eta askatasun hori izateko, baina egia da merkatu edo azokaren bat hurbiltzen denean lan handia egiten dudala eta denbora gutxi izaten dudala. Gasteizera asko jaisten naiz mandatuak egitera, merkatuetara edo enkarguak bidaltzera, eta horretarako, 17 urte nituela, moto-txartela atera nuen. Orain autoa daukat, baina nahiago dut motorrean mugitu, errazagoa baita alde batetik bestera ibiltzea, hirian zehar mugitu ahal izatea, aparkatzea...

6. Zer esango zenioke bere negozioa sortzea pentsatzen ari den gazte bati?

Animatuko nuke, pixkanaka jartzen zara, eta lortzen ari zarela ikusten baduzu, jarraitzera animatzen zara, eta lortzen ez baduzu, ez da ezer gertatzen, baina saiatu zara. Berezko zerbait sortzea oso polita da, zure denbora eta energia gustuko duzun zerbaitetan inbertitzea, eta ez bidaltzen dizuten eta gustatzen ez zaizun zerbaitetan.

7. Zure ustez, zertan bereizten da bizitza herrian eta hirian?

Hemen hazi naiz, hemen hazi gaituzte, beti naturaz eta animaliez inguratuta bizi izan naiz, eta ezin dut utzi, ezin naiz hirian bizi. Trebiñun hemen ikasi duen jende asko ezagutzen dut, eta heldu direnean hirira joan dira, eta normala da, jende asko joaten da. Ingurua gustatu behar zaizu, irten eta taberna batera kafe bat hartzera edo zinemara joateko geratu ezin izatea, parrandan ibiltzea, baina niri hori ez zait gustatzen, orduan hemen naturaz inguratuta egotea gustatzen zait, baina gustatzen zaizunaren araberakoa da.

8. Nola eragiten dute sare sozialek zure lanean?

Oraingoz, saltzen dudan guztia Instagram bidez saltzen dut, igotzen dugun bideo bakoitza birala egiten da eta eskaera asko iristen dira, eta batzuetan oso astuna egiten zait.  Webgune bat ere badut, eginda dago baina ez dago martxan, ez baitakit nola bideratu

Gauza txarrak ere gertatu zaizkit Instagramen, bideo asko biralak egin zaizkit txarrerako; izan ere, igotzen den edukiaren arabera (zerbait teknikoagoa bada, makineriari buruzkoa...), makineriari buruzko gaiei buruz hitz egiten duten jarraitzaile asko iristen zaizkit, eta ez nire bitxiei buruz, hori baita nik beti hitz egiten dudana eta iritsi nahi dudan publikoa, baina, era berean, jende askorengana eta bezero berri askorengana helarazten naute.

9. Etorkizunean independizatzeko asmoa duzu? Non bizitzea gustatuko litzaizuke?

Nire bikotea eta biok etxe bat erostear gaude ondoko herrian, nire asmoa hemen bizitzen jarraitzea baita. Hasiera batean herriko eskola erosten saiatu nintzen, hutsik eta oso egoera txarrean dagoena, zaharberritzen saiatzeko, baina pega asko jarri zizkidaten. Bizilagun guztiak ados geunden, baina esan zidaten eraikin historikoa zenez ezin nuela erosi. Pena da, herrietan horrelako eraikin asko daudelako eta erori egingo direlako, baina ezin da ezer egin. Batzuetan, izapideak eta izapideak egiteak asko geldiarazten ditu nire ustez eragin oso positiboa duten proiektuak.

10. Amaitzeko, zure ustez, landa-bizitzaren zer alderdik merezi du arreta edo aldaketa gehien?

Trebiñuko konderrian ez dago ezer, ez dago dendarik, bi taberna zeuden baina  itxita daude, taberna gutxi geratzen dira, turismoa dago, baina ez asko. Ez dago jarduerarik, horregatik ondo legoke herri horiei balioa ematea eta gauza gehiago egotea, edo behintzat proiektuak sortu edo eraikinak birgaitu nahi dituen jendearentzat hainbeste oztopo ez egotea.