1. Pixka bat elkar ezagutu dezagun, esango didazu laburki nor zaren eta zertan zabiltzan gaur egun?

 Ander Abaitua naiz, Lezan haurtzaro osoa eman duen mutila. Nire sustraiak hemen egin nituen, lagunak hemen izan nituen eta nire ideia beti herrira bizitzera etortzea izan zen. 2023an erabaki nuen, geratzeko, erlezaintzan aritzea zela modua, ez bainuen lurrik behar, ezta inbertsio handirik ere.

Nekazaritza eta Abeltzaintza Ekologikoko erdi mailako gradua egin nuen Arkautin, gero mahastizaintza eta ardogintzako goi mailako gradua Logroñon eta gero Nekazaritza Ingeniaritzan hasi nintzen, baina utzi egin nuen.

Ikasten ari nintzela hasi nintzen hobby gisa. Kaxa batzuk erosi eta esan nuen: "Udaberri honetatik ez da ezer pasatzen". Erle batzuk erosi, erlaitzen bat aurkitu eta gutxirekin hasi nintzen. Ekoizpen pixka bat atera nuen eta horretan jardun nezakeela ikusi nuen.

Hurrengo urtean beste 40 erlauntza erosi nituen. Erosten jarraitu dut, inbertitzen eta, gaur egun, 500 erlauntza ditut.

2. Non bizi zara eta zer ezaugarri nabarmenduko zenituzke zure udalerri edo kuadrillatik?

Lezan bizi naiz. Hau beti mahatsondoa lantzen aritu den ingurua eta herria da, eta hori da hemen hobekien gertatzen dena. Ekonomiaren % 90 mahatsondoari, upeltegiei eta ardoari buruzkoa da.

Horretara zuzenduta ikasi nuen, eta erlezaintza nire lana izateko eta upategi batean ez egoteko modu bat izan da. Niri gustatzen zaidanak, naturak eta erleek, nahi nuen lana eman didate.

   3. Zerk bultzatu zintuen ekitera eta nolakoa izan zen prozesua hasierako ideiatik praktikan jarri arte?

Foru Aldundiko eta Eusko Jaurlaritzako erakundeekin harremanetan jartzen saiatu nintzen. Asko galdetuz joan nintzen, gaiari buruz ikasten saiatuz, gaiari buruz eta enpresa bat kudeatzeko eta eramateko moduari buruz ikasten saiatuz. Pixkanaka eta ezjakintasunetik, hasieran galdera guztiak gabe.

Oraintxe bertan, nire bikotekidea azoketara joaten da saltzera, azoka asko daudela aprobetxatuz, eta nik ez dut denetara joateko astirik, beraz, bera joaten da. Baina operatiban ni bakarrik nago. Denboraldi batzuetan lana kontzentratzen da eta egunero eguzkitik eguzkira lan egin behar izaten dut, baina beste batzuetan lasaiago nago. Konstantzia handia behar da.

Batez ere Gasteizko dendetara saltzen dut, Arabako Errioxara eta Logroñora, eta salmentak nahiko garrantzitsuak dira azoketan. Hasieratik estetika, potea, txartelak... asko zaindu ditut.

Negozio bat baino gehiago ofizio bat da, bizitzeko modu bat. Dirua irabazteko negozio bat hasten duen bati ez nioke gomendatuko; erlezaintzako ero bat izan behar du. Baina nik ez dut gehiegi irabazten. Bai, hedabideak egia da arreta eskaintzen didatela jende gehiago ezagutzen hasi zait. Lehen urteak korapilatzuak dira.

Mugatua da. Horrelako lan bat eskuordetzea... Pertsona bat, hutsetik irakasten ez badiozu, ea nork laguntzen dizun. Erlezaintzaren arloa oso zaila da, ez dago jende askok dakienik.

Desberdintzearen garrantzia azpimarratuko nuke, zure negozioan gauza desberdinak egitearen garrantzia. Alderik ez baduzu, geratzen zaizun gauza bakarra prezioan lehiatzea da, eta 30 urte daramatzan jendearen aurka ezin zara lehiatu. Marketin-ikastaro batean esaten zuten: «Edo desberdina zara edo merkea zara», eta, egia esan, arrazoi osoa dute.

Niri asko balio izan dit eztiak ontziratu gabe ez saltzeak. Ekoizpenetik hasi eta negozioetarako salmentara iritsi naiz. Hutsetik hasi nintzen.

4. Ikastera edo lan egitera joaten zarenean, nola egiten duzu eta zer abantaila edo eragozpen ditu bitarteko horrek?

Azkenean, erlategiek autoz joatea eskatzen didate. Lur orotako ibilgailu bat daukat, eta alde guztietara mugitzen naiz harekin. Banaketarako furgoneta bat daukat eta horrekin egiten dut komertzializazioa.

    5. Zer laguntza edo baliabide (ekonomikoak, prestakuntzakoak, erakundeak) aurkitu zenituen eskuragarri Araban gazte ekintzaileentzat? Nahikoa izan zirela uste duzu?

Udalak ez dit laguntzarik eskaini. Aldundiak nekazari gazteentzako laguntzak eman zizkidan, bai eta hasteko ematen dizuten laguntza eta aholkularitza ere. Hortik aurrera, ikastaroen eta bestelakoen bila ibili naiz ni. Koadrilatik bertatik ere laguntza handia eman didate beti.

Beti gehiago eman diezazukete, baina negozioak errentagarria izan behar du eta ezegon laguntzen mende.

6. Zer espazio edo zerbitzu (aisia, kultura, kirola...) erabiltzen dituzu zure udalerrian? Gaztetxeak, gizarte-etxeak edo txokoak, liburutegiak edo coworking-aretoak, kirol-jarduerak...

Ba, hasiera batean, herrian dugun taberna bakarrera joatea da bilgunerik nagusiena, oso ondo baitago. Orain bikote batek darama eta herri osoari eskaintzen diote zerbitzua.

Udan igerilekua dago. Lehen taberna gehiago zeuden, jende gehiago mugitzen zen, baina hau bakarrik geratu da, eta, egia esan, horixe da herritik nabarmendu beharreko gauza nagusia.

    7. Parte hartu al duzu gazte-ekimenen batean (elkarteak, jai-batzorde boluntarioak, udal-kontseiluak) azken urtean?    Kontatu zure esperientzia.

2Gero, beste jarduera batzuk egiten saiatzen dira. Udalaz gain, herriko jendearen elkarte bat egin dugu jaiak hobetzen saiatzeko. Batez ere gazte gaude. "La Albarda" du izena, baina herri guztiari irekita dago..

San Martin eguna egiten saiatzen gara, beste jarduera batzuk egiten, DJ bat ordaintzen, bazkari herrikoi bat egiten, jaietan txosna hartzen... Pixkanaka gehiago egiten saiatzen ari gara.

   8. Zure eta gazteen iritzia kontuan hartzen al da tokiko erabakietan?

Eremuaren arabera. Nire kasuan, zehazki, bai. Herriko gazteak zenbatzean, ez dakit zer esan. Zenbakiei dagokienez, berrehun baino gehiago gara erroldatuta, eta % 20 gazteak direla esango nuke.

9. Independizatu zara? Zure udalerrian gazteentzako etxebizitza-eskaintza nahikoa dagoela uste duzu? Zer zailtasun aurkitu dituzu?

Ezin izan dut, prezioak oso handiak direlako. Ia nire lagun bakar bat ere ez. Izatekotan, baten batek aurkitu du inguruko herriren baten, familikoen zerbait.

Hemen ia  Logroñon baino % 50 edo % 100 gehiago balio du. Saltzen ari diren prezioak ordainezinak dira. Ez dago hiri-lurrik. Erosteko ahalmena duen jendeak ere, lurrak dituenak eta ahal izan beharko lukeenak, ezin du, lursail eraikigarrien araudi-murrizketak direla eta.

Lurren prezioa, etxearena... Planto egin behar duzu gutxienez 1.000 euroko hipoteka batean. Ez da bideragarria. Batez ere, ez dagoela etxerik eduki gabe.

Lezako arkitektoarekin hitz eginez, herriak beherantz doazela eta denak hirira doazela dio. Lursaila eraiki ahal izateko hektarea erdiko gutxienekoa izatea eskatzen dizute.

Herentzia bat duen jendeak, mahastiak dituenak, lurrak dituenak, plantea dezaketeee. Ezagutzen dut horrelako pabiloi bat egiteko Udalarekin sei urtez borrokatu behar izan duen jendea.

Niretzat egokiena hemen bizitzea litzateke, baina oso zaila da.

   10. Amaitzeko, zure ustez, landa-bizitzaren zer alderdik merezi du arreta edo aldaketa gehiago?

Batez ere etxebizitzaren gaia, herrian benetan bizitzea posible izatea. Horretarako lana egon behar da, etxebizitza... Hirian merkeagoa bada eta zerbitzu gehiago badaude, ez du etorkizun handirik izango; jendea joango da azkenean.

Edo herentzian zerbait duzu edo ezer ez. Eta ardoaren gaia ere gero eta okerrago doala uste dut, sektorea krisian dago. Duela urte batzuk mahastiak prezio historikoetan saltzen ziren; orain, aldiz, guztiz kontrakoa. Batzuek mahastiak mantentzeko ordaintzen dute, eta ondo legoke horretan ere arreta jartzea.